Hầu hết các ứng viên đều mất cơ hội nhận việc trước khi cuộc phỏng vấn bắt đầu. Nghiên cứu liên tục chỉ ra rằng các quyết định tuyển dụng bị ảnh hưởng rất nhiều bởi ấn tượng đầu tiên được hình thành trong những giây đầu tiên của cuộc gặp gỡ — và nhiều yếu tố tạo nên những ấn tượng đó hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của ứng viên.
Cẩm nang này dựa trên nhiều thập kỷ nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học hành vi, đánh giá năng lực và khoa học tổ chức để phác thảo những yếu tố thực sự tạo nên sự khác biệt giữa các ứng viên thành công và những người cảm thấy mình đã thể hiện tốt trong buổi phỏng vấn nhưng không bao giờ nhận được phản hồi.
Một nghiên cứu của Ambady và Rosenthal (1992) đã chứng minh rằng những người quan sát theo dõi các "lát cắt mỏng" hành vi trong 30 giây đã hình thành những ấn tượng dự đoán khá chính xác các đánh giá được đưa ra sau khi tiếp xúc lâu hơn nhiều. Trong bối cảnh phỏng vấn, điều này có nghĩa là cách bạn bước vào phòng, giao tiếp bằng mắt và tự giới thiệu bản thân sẽ tạo nên một câu chuyện mạnh mẽ mà phần còn lại của cuộc trò chuyện hoặc sẽ củng cố hoặc phải vượt qua.
Một nghiên cứu quan trọng không kém là của nhà tâm lý học xã hội Amy Cuddy (Trường Kinh doanh Harvard, 2012), cho thấy rằng người phỏng vấn hình thành đánh giá về sự ấm áp và năng lực chỉ trong vài giây sau khi gặp ứng viên — và sự ấm áp được đánh giá đầu tiên. Được đánh giá là có năng lực rất quan trọng, nhưng được đánh giá là đáng tin cậy và dễ gần lại quan trọng hơn, và sớm hơn.
"Phỏng vấn không chỉ đơn thuần là về những gì bạn biết. Mà còn là về việc người phỏng vấn có thể hình dung được việc làm việc cùng bạn mỗi ngày hay không."
Những ứng viên hiệu quả nhất không chỉ đơn thuần luyện tập câu trả lời cho những câu hỏi thường gặp. Họ xây dựng một câu chuyện nghề nghiệp mạch lạc — một bản tường thuật rõ ràng, nhất quán về quá khứ, lý do mỗi bước đi đều mang lại kết quả tương lai và mục tiêu hướng đến. Người phỏng vấn rất giỏi nhận diện mẫu. Một câu chuyện nghề nghiệp rời rạc sẽ tạo ra sự mâu thuẫn trong nhận thức; ngược lại, một câu chuyện mạch lạc sẽ truyền cảm hứng và tạo dựng niềm tin.
Hãy chuẩn bị một bài giới thiệu bản thân dài hai phút, bao gồm thông tin chuyên môn, những thành tựu nổi bật và lý do bạn muốn ứng tuyển vào vị trí này. Đây là phần chuẩn bị quan trọng nhất.
Phỏng vấn dựa trên hành vi — dựa trên nguyên tắc rằng hành vi trong quá khứ là yếu tố dự đoán tốt nhất cho hiệu suất trong tương lai (Schmidt & Hunter, 1998, Psychological Bulletin) — hiện là phương pháp chủ đạo được các nhà tuyển dụng chuyên nghiệp sử dụng. Khi được hỏi "Hãy kể cho tôi về một lần...", hãy trả lời theo trình tự: Tình huống, Nhiệm vụ, Hành động, Kết quả. Giữ phần Tình huống ngắn gọn và dành phần lớn câu trả lời cho Hành động và Kết quả. Định lượng kết quả bất cứ khi nào có thể.
Hãy đọc báo cáo thường niên của công ty, theo dõi trang LinkedIn của họ và tìm kiếm tin tức gần đây. Khả năng phỏng vấn sẽ mạnh mẽ hơn đáng kể khi ứng viên thể hiện được kiến thức thực sự về bối cảnh chiến lược, thách thức và văn hóa của tổ chức. Điều này thể hiện động lực – một trong những tiêu chí tuyển chọn bị đánh giá thấp nhất.
Những câu hỏi mà ứng viên đặt ra sẽ tiết lộ trình độ tư duy và sự quan tâm thực sự của họ đối với vị trí đó. Tránh hỏi về lương, giờ làm việc hoặc ngày nghỉ trong cuộc phỏng vấn đầu tiên. Thay vào đó, hãy hỏi về những thách thức chiến lược mà nhóm đang phải đối mặt, thành công trong vai trò này sẽ như thế nào sau 90 ngày và tổ chức hỗ trợ phát triển nghề nghiệp ra sao. Những câu hỏi này thể hiện sự nghiêm túc.
Nghiên cứu của Mehrabian (1971) — thường được đơn giản hóa quá mức nhưng vẫn có giá trị về mặt định hướng — nhấn mạnh rằng ngôn ngữ cơ thể và giọng điệu có trọng lượng đáng kể trong giao tiếp giữa các cá nhân. Ngồi thẳng lưng nhưng không cứng nhắc. Duy trì giao tiếp bằng mắt (không nhìn chằm chằm). Tránh khoanh tay, gật đầu quá nhiều hoặc thói quen nhìn lên trần nhà khi suy nghĩ. Thể hiện sự tự tin điềm tĩnh thông qua tư thế ngồi yên.
Điều đáng ngạc nhiên là khá phổ biến: các ứng viên không thể giải thích rõ ràng những khoảng trống, sự chuyển đổi hoặc vai trò trong CV của chính mình. Mọi ngày tháng, mọi vị trí, mọi dự án đều có thể bị khai thác. Nếu bạn không thể giải thích một cách trôi chảy, người phỏng vấn giàu kinh nghiệm sẽ tìm hiểu kỹ cho đến khi điểm yếu được bộc lộ.
Ngay cả khi có lý do chính đáng, việc chỉ trích người quản lý cũ hoặc tổ chức cũ cũng phản ánh không tốt về khả năng phán đoán và trí tuệ cảm xúc của ứng viên. Nếu được hỏi lý do bạn rời bỏ vị trí đó, hãy tập trung vào mục tiêu bạn đang hướng tới, chứ không phải điều bạn đang trốn tránh.
Những câu trả lời như "Tôi là một người làm việc nhóm tuyệt vời" hay "Tôi làm việc tốt dưới áp lực" sẽ vô nghĩa nếu không có bằng chứng cụ thể. Người phỏng vấn dựa trên năng lực được đào tạo để kiểm tra kỹ lưỡng mọi tuyên bố cho đến khi nó được chứng minh bằng một ví dụ cụ thể. Hãy đưa ra ví dụ ngay lập tức — đừng để người phỏng vấn phải moi thông tin từ bạn.
Một tin nhắn cảm ơn ngắn gọn, chuyên nghiệp được gửi trong vòng 24 giờ sau cuộc phỏng vấn vẫn còn khá hiếm – điều này khiến nó trở nên hiệu quả hơn nhiều. Hãy đề cập đến một chi tiết cụ thể nào đó trong cuộc trò chuyện để cho thấy cuộc phỏng vấn có ý nghĩa với bạn, chứ không chỉ là một ứng tuyển khác trong số rất nhiều ứng viên.
Ngày càng nhiều cuộc phỏng vấn trực tiếp được kèm theo các bài đánh giá tâm lý – hồ sơ tính cách, bài kiểm tra khả năng nhận thức hoặc đánh giá trí tuệ cảm xúc. Hiểu rõ hồ sơ cá nhân của mình trước cuộc phỏng vấn có thể giúp bạn diễn đạt chính xác phong cách làm việc, phương pháp lãnh đạo và sở thích hợp tác của mình. Các công cụ như DISC, OPQ hoặc các bài đánh giá của Hogan được thiết kế không phải để tìm lỗi của ứng viên, mà để tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh. Ứng viên hiểu rõ hồ sơ cá nhân của mình và có thể thảo luận một cách cởi mở và trung thực luôn thuyết phục hơn người cố gắng thể hiện kiểu tính cách "hoàn hảo".
Tại BD SELECT, mỗi vị trí tuyển dụng chúng tôi thực hiện đều dựa trên hiểu biết về trắc nghiệm tâm lý — bởi vì chúng tôi biết rằng những ứng viên thành công nhất là những người mà cả hai bên tham gia cuộc trò chuyện đều hiểu rõ những gì họ đang thỏa thuận.
BD SELECT mang đến 25 năm kinh nghiệm trong tuyển dụng dựa trên đánh giá cho mọi quy trình tìm kiếm. Cho dù bạn cần hỗ trợ trong việc xác định nhân tài hàng đầu hay chuẩn bị cho đội ngũ của mình phỏng vấn hiệu quả, chúng tôi luôn sẵn sàng trợ giúp.
Liên hệ với chúng tôi →