Hãy tìm can đảm để thay đổi sự nghiệp của bạn

Quyết định thay đổi nghề nghiệp là một trong những lựa chọn phức tạp nhất về mặt tâm lý mà một người làm nghề chuyên nghiệp có thể phải đối mặt. Nó không chỉ đòi hỏi sự tính toán thực tế — kỹ năng chuyển đổi, điều kiện thị trường, nguồn tài chính dự phòng — mà còn cần sự sẵn lòng từ bỏ một bản sắc đã được thiết lập, chấp nhận sự không chắc chắn trong ngắn hạn và ủng hộ một phiên bản của chính mình mà chưa hoàn toàn tồn tại. Nghiên cứu về thay đổi nghề nghiệp luôn cho thấy rằng hầu hết mọi người chờ đợi lâu hơn nhiều so với mức độ hợp lý khách quan trước khi đưa ra quyết định mà sau này họ mô tả là quyết định tốt nhất trong sự nghiệp của mình.

Một nghiên cứu của CIPD (2021) cho thấy 60% người lao động cho biết họ đang làm sai nghề, nhưng chỉ có chưa đến 15% chủ động thực hiện các bước thay đổi. Khoảng cách giữa sự bất mãn và hành động không phải do những trở ngại thực tế mà là do nỗi sợ hãi, sự trì trệ và sự gắn bó với bản sắc nghề nghiệp.

Vì sao mọi người lại gắn bó với nghề nghiệp không phù hợp?

Sai lầm về chi phí chìm

Nhiều năm đầu tư vào bằng cấp, mạng lưới quan hệ chuyên nghiệp hoặc con đường sự nghiệp tạo nên một điểm tựa tâm lý mạnh mẽ. Nghiên cứu về sai lầm chi phí chìm (Arkes & Blumer, 1985) cho thấy con người thường xuyên đánh giá quá cao khoản đầu tư trong quá khứ khi đưa ra các quyết định trong tương lai — dẫn đến kết luận phi lý rằng việc rời đi ngay bây giờ sẽ "lãng phí" những gì đã có. Trên thực tế, khoản đầu tư trong quá khứ sẽ biến mất bất kể quyết định được đưa ra ngày hôm nay. Câu hỏi duy nhất là liệu thời gian trong tương lai có được sử dụng hiệu quả hay không.

ác cảm với mất mát

Lý thuyết triển vọng của Kahneman và Tversky (1979) đã chỉ ra rằng những mất mát có tác động mạnh gấp đôi so với những lợi ích tương đương. Sự chắc chắn về những gì bạn sẽ từ bỏ khi thay đổi nghề nghiệp có trọng lượng tâm lý lớn hơn so với khả năng đạt được những gì bạn có thể có được — ngay cả khi tính toán giá trị kỳ vọng rõ ràng ủng hộ việc thay đổi.

"Thay đổi nghề nghiệp không phải là thừa nhận rằng bạn đã lựa chọn sai lầm. Đó là bằng chứng cho thấy bạn đã trưởng thành."

Làm thế nào để chuyển đổi một cách tự tin

Hãy làm rõ mục tiêu bạn đang hướng tới, chứ không chỉ là mục tiêu bạn đang rời bỏ. Nghiên cứu của Ibarra (2003) cho thấy những người thay đổi nghề nghiệp thành công luôn có một hình dung rõ ràng về hướng đi của họ trước khi rời bỏ công việc — không phải là một kế hoạch hoàn chỉnh, mà là một cảm giác thực sự về hướng đi phù hợp với các giá trị của họ. Việc thay đổi nghề nghiệp chỉ vì muốn trốn tránh hiếm khi mang lại sự hài lòng lâu dài.

Hãy thử trước khi hành động. Khái niệm "bản sắc nghề nghiệp" của Ibarra cho rằng bản sắc thay đổi thông qua hành động, chứ không phải suy ngẫm. Tình nguyện, làm việc tự do, phỏng vấn tìm hiểu thông tin và các dự án phụ trong lĩnh vực mục tiêu cho phép bạn thử nghiệm các bản sắc nghề nghiệp mới trước khi hoàn toàn dấn thân.

Hãy sử dụng dữ liệu trắc nghiệm tâm lý. Hiểu rõ điểm mạnh thực sự, động lực thúc đẩy và phong cách làm việc của bạn — thông qua các công cụ đã được kiểm chứng như DISC, VOCATION hoặc các bài đánh giá Kỹ năng Quản lý — sẽ cải thiện đáng kể chất lượng các quyết định nghề nghiệp. Tại BD SELECT, chương trình Hướng dẫn Nghề nghiệp của chúng tôi kết hợp phân tích trắc nghiệm tâm lý với huấn luyện có cấu trúc để giúp các chuyên gia thực hiện chuyển đổi nghề nghiệp dựa trên dữ liệu, chứ không phải sự tuyệt vọng.